Ideaal beleggen

Het Financieelde Dagblad, 4 maart 2006

Waterfondsen, groenfondsen, koffiefondsen, de markt voor duurzame spaar- en beleggingsproducten dijt langzaam uit. Maar hoe maakt u een keuze uit al die verantwoorde producten?

In Cururipe, een dorp in het noordoosten van Brazilië, staat een installatie van rode stalen pijpen langs de suikerrietvelden. De machine zuivert verontreinigd water uit het kanaal om vervolgens de velden te besproeien. De leverancier van de installatie is Amiad, een Israëlisch bedrijf dat vorig jaar met succes op AIM, de parallelmarkt van de Londense beurs, werd geïntroduceerd.
Het ASN Milieu & Waterfonds is een van de investeerders in Amiad. Het fonds bindt de strijd aan met het toenemende wereldwijde tekort aan water. Tot nu toe leveren die investeringen niet alleen schoner water in ontwikkelingslanden op. Met een rendement van ruim 30 procent in het afgelopen jaar konden ook aandeelhouders profiteren.

Potentiële winst is echter niet de belangrijkste reden voor mensen om te beleggen in duurzame fondsen als het ASN Milieu & Waterfonds. 'Veel mensen willen best beleggen, maar niet als dat gaat ten koste van andere mensen en het milieu', zegt Piet Sprengers, directeur van de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO), die onlangs haar tienjarig bestaan vierde. 'Die mensen willen niet dat er met hun geld verdiend wordt aan de kap van het tropisch regenwoud. Of dat het ertoe leidt dat kleine kinderen in India moeten werken in plaats van naar school gaan.'
Uit onderzoek van de VBDO blijkt dat de markt voor duurzaam sparen en beleggen in Nederland gestaag groeit. In 2004 overschreed het totaal aan duurzaam gespaard en belegd vermogen de grens van 8 miljard euro, een toename van 17 procent ten opzichte van een jaar eerder. Over 2005 zijn de exacte cijfers nog niet bekend, maar opnieuw ontdekten veel mensen dat bankieren ook duurzaam kan. ASN Bank kreeg er 60.000 nieuwe klanten bij, mede gelokt door de hoge rente op de Ideaalspaarrekening. Triodos Bank, de duurzame bank uit Zeist, emitteerde certificaten van aandelen ter waarde van maar liefst 20 miljoen euro. En de netto instroom van nieuw kapitaal in het ethische beleggingsfonds van Oikocredit bedroeg zo'n 8,7 miljoen euro, een groei van meer dan 30 procent.
Het duurzaam belegd vermogen in Nederland zou binnen een paar jaar wel eens kunnen verdubbelen. Sprengers: 'Zo'n groei zou je in ieder geval wel kunnen verwachten als je kijkt naar de rendementen. Die doen niet onder voor de rendementen van reguliere aandelenfondsen. Maar nog te weinig mensen weten dat ze met duurzame fondsen ook een goed rendement kunnen behalen.'

Nederland kent inmiddels zo'n 31 duurzame beleggingsproducten en een grote variatie spaarproducten. Aandelenfondsen beleggen in aandelen van beursgenoteerde ondernemingen die hoog scoren op de drie criteria van People, Planet en Profit. Behalve de winst wordt er dus gekeken of ze een behoorlijk milieu- en sociaal beleid hebben. Duurzame obligaties beleggen in leningen aan dit soort bedrijven of in staatsleningen aan bijvoor-beeld de Nederlandse of de Duitse overheid.
ASN Bank kent vijf verschillende beleggingsproducten: Het ASN Aandelenfonds, het ASN Mixfonds, het ASN Obligatiefonds, het ASN Milieu & Waterfonds en het ASN Groenprojectenfonds. Het ASN Aandelenfonds belegt in ondernemingen met de beste duurzaamheidsprestaties. Het fonds sluit ook ondernemingen uit, zoals bijvoorbeeld ondernemingen die kernenergie opwekken of wapenproducenten en -handelaren.
ASN Bank heeft verder verschillende spaarvormen, variërend van een vrouwendeposito tot het Ideaalsparen met een relatief hoge rente. Het vermogen uit al die fondsen wordt weer uitgeleend aan allerlei initiatieven die bijdragen aan een duurzamere wereld.
Triodos Bank is met 100.000 klanten een stuk kleiner dan ASN Bank. Maar daarom niet minder ambitieus in haar duurzame doelen. Als eerste in Nederland heeft Triodos een Duurzaam Vastgoedfonds. Dat fonds belegt in bedrijfspanden en monumenten die zijn gebouwd met duurzame materialen en die een laag energieverbruik hebben. Het fonds investeert ook in bestaande gebouwen die duurzaam gerenoveerd en beheerd worden.
Het Triodos Meerwaarde Aandelenfonds hanteert ook uitsluitingscriteria. Verder investeert het in bedrijven die hoog scoren op sociaal beleid, zoals het Amerikaanse 3M. Of in bedrijven die veel aandacht schenken aan bedrijfsethiek, zoals het ingenieursbureau Arcadis . Een minder voor de hand liggende investering is BMW dat, ondanks de branche, sterke milieuprestaties laat zien.

Het succes van nichespelers ASN en Triodos heeft de grootbanken wakker geschud. Inmiddels bieden die ook allerlei duurzame spaar- en beleggingsproducten aan. Zo heeft ING Bank het ING Duurzaam Rendement Fonds, ABN Amro Bank beschikt over het Duurzame Wereldfonds, Rabobank verwijst klanten door naar het Robeco Groep Duurzaam Aandelen Fund en Fortis verschijnt sinds vorig jaar in de lijsten met het Fortis L Fund Equity Socially Responsible Europe.
Deze fondsen sluiten geen bedrijven uit maar hanteren de zogeheten best-in-class methode. Ze bekijken per sector welke bedrijven het beste gedrag tonen in ontwikkelingslanden, welke het meest sociaal met medewerkers omgaan en welke relatief veel aandacht schenken aan het milieu.
Al speelt rendement geen doorslaggevende rol, beleggers in duurzame aandelenfondsen kunnen sinds drie jaar weer tevreden zijn over de financiële prestaties. Gemeten over de afgelopen drie jaar, laten ze stuk voor stuk rendementen van dubbele cijfers zien. Alleen van de dip aan het begin van deze eeuw is nog geen enkel fonds hersteld, maar dat geldt evengoed voor de gewone wereldwijde aandelenfondsen. De duurzame obligatiefondsen van ASN Bank en Triodos Bank kwamen het afgelopen jaar maar moeizaam boven de inflatie uit, terwijl de groenfondsen van de verschillende aanbieders wisselende resultaten tonen.

Groenfondsen leveren over het algemeen minder rendement op dan gewone aandelenfondsen. Ze volgen ook een heel ander beleid. In plaats van te investeren in aandelen van beursgenoteerde ondernemingen, verstrekken groenfondsen leningen aan projecten die het milieu bevorderen, zoals windmolenparken, duurzame woningbouw en biologische landbouw. Dat is niet altijd even lucratief. Om beleggen in dit soort fondsen toch te stimuleren, heeft de overheid fiscale douceurtjes in het leven geroepen.
Groenfondsen hebben een ruimere vrijstelling voor de vermogensrendementsheffing van 1,2 procent. In plaats van de algemene vrijstelling van 19.698 euro hebben zij een maximale vrijstelling van 52.579 euro. Behalve die ruimere vrijstelling, mogen beleggers jaarlijks ook nog een verhoging van de heffingskorting rekenen van 1,3 procent over de waarde van de groene belegging. De groene belegger kan dus maximaal 2,5% extra rendement ontvangen met deze fiscale prikkel.
Dezelfde fiscale prikkels gelden trouwens voor sociaal-ethische fondsen als het ASN Novib Fonds, Het Oikocredit Nederland Fonds en het Triodos Fair Share Fund. Die investeren in kleine kredieten aan ondernemers in ontwikkelingslanden. Op deze manier willen ze een duurzame bijdrage leveren aan de bestrijding van de armoede wereldwijd.
Tot slot moeten diegenen die verantwoord willen beleggen oppassen voor allerlei aanbieders van exotische producten als teak-fondsen of biologische vanille. Het duurzaamheidsgehalte van dit soort fondsen is vaak nogal twijfelachtig. Ook Sprengers heeft gemengde gevoelens over deze producten: 'Ze maken hun duurzame claims niet echt hard. In het verleden is gebleken dat een aantal van die fondsen slecht werd gemanaged. Het is een nogal ongereguleerde sector en er is vaak weinig informatie beschikbaar over hoe de fondsen nou echt in elkaar steken.'
Meer informatie: Duurzaam Geld Gids, gratis te verkrijgen via de website www.vbdo.nl

Copyright (c) Christel Witteveen