Het MVO-advies in de praktijk

Een van de absolute bestsellers uit de SER-collectie. Het advies 'De winst van waarden' mag dan al weer vijf jaar geleden zijn uitgebracht, het wordt nog dagelijks gedownload van Internet. Een Engelse vertaling zorgde ervoor dat het Nederlandse denken over maatschappelijk verantwoord ondernemen tot ver over de landsgrenzen strekte. Op de conferentie 'MVO loont' maakte het netwerk Samenleving en Bedrijf eind vorige maand de balans op. Wat is er vijf jaar na dato bereikt?

"Bedrijven zijn nu meer bezig met doen dan met denken", zegt SER-voorzitter Herman Wijffels in zijn openingstoespraak. "En die lijn moeten we doortrekken." Wijffels stelt vast dat ondernemingen MVO steeds meer in de praktijk gaan brengen. Het onderwerp bevindt zich niet langer in de periferie maar schuift langzaam naar de kern van het ondernemen. Dat moet ook, vindt Wijffels, want mensen verwachten dat bedrijven een bijdrage leveren aan de problemen waar de samenleving mee kampt. De eerste stappen zijn inmiddels gezet. De financiële sector verstrekt kleine kredieten ter bestrijding van de armoede, bedrijven bieden stageplaatsen aan drop-outs en er zijn initiatieven om bossen te herplanten.
"Als alleen winst het doel is, raakt een onderneming uit balans", stelt de SER-voorzitter. "Winst is slechts de maatstaf van het succes waarmee een bedrijf voorziet in maatschappelijke behoeften." Zingeving speelt daarbij een belangrijke rol, zowel voor werknemer als werkgever. Een groot deel van die zingeving vloeit voort uit allerlei maatschappelijke projecten die ondernemingen organiseren. In dat kader wijst Wijffels op de marktplaats die tijdens de conferentie elders in het SER-gebouw wordt georganiseerd.
Op die markt legt een medewerker van IBM uit hoe het computerbedrijf zich inzet voor B4Schools, een podium waar bedrijven en scholen elkaar ontmoeten en ervaringen uitwisselen. Lagere en middelbare scholen kunnen er terecht met vragen over het beheer van computerapparatuur of als ze met andere scholen lesmateriaal willen ontwikkelen. B4Schools zoekt dan mensen uit het bedrijfsleven die hen kunnen helpen.
Een paar stands verderop presenteert Forum, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, het project van de spraakmakende bus, waarin minister Donner afgelopen maart nog met Marokkaanse jongeren sprak over criminaliteit. Maar je hoeft geen minister te zijn om mee te reizen. De bus wil allerlei burgers bij elkaar brengen die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben. De reisleider stimuleert discussies over thema's die uiteenlopen van wijkproblemen in Amsterdam tot het Groningse deurbeleid van café's en discotheken. FORUM wil zo de voordelen van culturele diversiteit benadrukken en vooroordelen wegnemen.

Verdonk
Het onderwerp integratie krijgt veel aandacht tijdens de conferentie. Paul Rosenmöller vertelt over de commissie PaVEM die zich richt op de integratie van allochtone vrouwen. Rosenmöller: "Wij werken er aan dat ze de Nederlandse taal beter beheersen, zorgen dat ze aan het werk komen en dat ze op het werk beter worden begeleid."
Direct na zijn toespraak tekent de voormalig GroenLinks-leider een convenant met bedrijvennetwerk Samenleving en Bedrijf, dat de conferentie organiseerde. Samenleving en Bedrijf belooft binnen twee jaar 200 coaches te vinden bij de aangesloten leden die de allochtone vrouwen kunnen ondersteunen.
Het belang van integratie wordt nog eens benadrukt door Rita Verdonk. De minister van Vreemdelingenzaken en Integratie, die nog op het laatste moment aan het programma is toegevoegd, wil dat meer migranten de Nederlandse taal leren. Ook moeten ze vaker over een betaalde baan beschikken. Werk is volgens de minister de beste manier om de taal en de cultuur te leren kennen. Het bedrijfsleven speelt wat haar betreft dan ook een hoofdrol bij de inburgeringplannen van het kabinet. Bijvoorbeeld door nog niet ingeburgerde werknemers uren te laten sparen voor een cursus of via persoonlijke begeleiding door het inzetten van coaches.
Wijffels ziet wel wat in deze plannen van Verdonk: "Vanuit mijn activiteiten bij natuurbeschermingsorganisaties weet ik dat diversiteit leidt tot rijkdom. Datzelfde geldt natuurlijk voor culturele diversiteit." Ook Rosenmöller heeft ervaren dat integratie goed is voor bedrijven. Hij gaat nog verder en waarschuwt bedrijven die geen allochtonen in dienst hebben. "Een organisatie die enkel uit blanke mannen bestaat, zal in de toekomst de concurrentieslag missen."
Als Elco Brinkman het woord krijgt, komt de vraag op tafel wie al die aandacht voor mens en milieu gaat betalen. Uiteindelijk hangt er aan al die mooie projecten wel een prijskaartje, stelt de voorzitter van het Algemeen Verbond Bouwbedrijf. Thema's als energiebesparing en veiligheid zijn in de bouwsector al jarenlang onderwerp van discussie. De vraag wie opdraait voor de kosten ook. "Bij een project zijn er allerlei eisen wat betreft natuurbehoud en veiligheid", zegt Brinkman. "De bouwsector is grotendeels afhankelijk van opdrachten van de overheid. Die moet wel willen betalen voor de extra kosten van maatschappelijk verantwoord ondernemen." Daar wringt de schoen volgens de AVBB-voorzitter: "De belastingbetaler wil gewoon de laagste prijs voor een project."

Kader: Iglo gaat de overbevissing te lijf
Aan het einde van het symposium krijgen alle bezoekers het boekje 'MVO loont' dat de Sociaal Economische Raad ter gelegenheid van de conferentie heeft uitgebracht. In de inleiding zet schrijver Redmar Kooistra helder uiteen waar het bij maatschappelijk verantwoord ondernemen nou eigenlijk om draait. Ook stelt hij dat MVO onontkoombaar en urgent is bij de huidige rappe bevolkingsgroei. Twintig managers van tien verschillende bedrijven vertellen hoe zij een bijdrage leveren aan MVO.
Marlies Toussain, manager bij het merk Iglo, legt uit hoe Unilever in samenwerking met het Wereld Natuurfonds een organisatie heeft opgericht die criteria formuleert voor vissers zodat die niet de hele zee leegvissen. Hans Middag, manager Human Resources van Randstad Nederland, uit zijn tevredenheid over de samenwerking met Voluntary Services Overseas dat vrijwilligers uitzendt naar ontwikkelingslanden. Het boekje is gratis te bestellen bij de SER:               070-3499505       .

Copyright (c) Christel Witteveen
Gepubliceerd in SER Bulletin